Tegoroczna Narodowa Akcja Czytania „Dziadów” Adama Mickiewicza stała się w naszej szkole okazją do niecodziennego spotkania z jednym z najważniejszych dzieł polskiego romantyzmu. Postanowiliśmy wyprowadzić „Dziady” poza mury sali lekcyjnej i sprawić, aby literatura stała się częścią szkolnej przestrzeni – obecna nie tylko podczas lekcji, ale także na korytarzach, w miejscach codziennych spotkań i rozmów.
Szkolne korytarze zamieniły się w swoistą mapę „Dziadów”. Pojawiły się na nich kartki z krótkimi, tajemniczymi zdaniami inspirowanymi dramatem. Miały zatrzymać przechodzących, wzbudzić ciekawość i skłonić do zadania sobie pytania: Co autor miał na myśli? Do czego nawiązuje ten tekst?
Wybrane miejsca w szkole zostały naznaczone fragmentami utworu, dzięki czemu przestrzeń codzienna zaczęła opowiadać historię romantycznego dramatu. Literatura pojawiała się niespodziewanie – pomiędzy salami lekcyjnymi, na korytarzach i w miejscach, które każdego dnia mijamy bez większej uwagi.
Jednym z elementów akcji były ogłoszenia „Poszukiwany Konrad” – wraz z pełnym opisem bohatera.
Postawiliśmy pytanie: co by było, gdyby Konrad żył dzisiaj i chodził do naszej szkoły?
Czy rozpoznalibyśmy go jako buntownika, indywidualistę, samotnika, człowieka bezkompromisowego i niezgadzającego się na zastaną rzeczywistość? Jak wyglądałby jego współczesny portret? I czy jego pytania oraz bunt byłyby dla nas czymś obcym?
Kolejnym przystankiem literackiej wędrówki była „Stacja Cmentarz”. W tym miejscu przypomniane zostały postacie i duchy występujące w dramacie oraz związane z nimi przestrogi skierowane do współczesnych.
Mickiewiczowskie historie stały się punktem wyjścia do refleksji nad ludzkimi wyborami, odpowiedzialnością, konsekwencjami naszych czynów i wartościami, które mimo upływu czasu pozostają aktualne.
„Stacja Cmentarz” była więc nie tylko spotkaniem z bohaterami lektury, ale również próbą odpowiedzi na pytanie, czy przestrogi zapisane w romantycznym dramacie mogą jeszcze dziś czegoś nas nauczyć?
Szczególne miejsce zajęła „Ściana pytań Konrada”, inspirowana III częścią „Dziadów”.
Pojawiły się na niej pytania dotyczące wolności, samotności, odpowiedzialności, ojczyzny, wartości, władzy i własnego miejsca w świecie. Pytania Konrada sprzed niemal dwóch stuleci zostały zestawione ze współczesnością i doświadczeniami młodych ludzi.
Bo być może największa siła „Dziadów” tkwi właśnie w tym, że nie dają prostych odpowiedzi, lecz zmuszają do zadawania kolejnych pytań.
Mickiewiczowski obrzęd stał się dla nas okazją do spojrzenia na dramat z perspektywy współczesnego człowieka.
Zapytaliśmy: jak wyglądałyby „Dziady” w 2026 roku? Kogo lub co zaprosilibyśmy dziś na obrzęd?
Wśród kategorii współczesnego życia pojawiły się: samotność, hejt, uzależnienie od telefonu, wojna, brak akceptacji i obojętność.
Każda z nich może być rozumiana jako współczesny „duch” – doświadczenie, które często pozostaje niewidoczne, a jednak mocno wpływa na życie człowieka. Tak jak duchy w dramacie Mickiewicza niosły ze sobą historie, cierpienie i przestrogi, tak współczesne problemy przypominają nam o tym, czego nie powinniśmy ignorować.
Czy potrafimy dostrzec człowieka, który czuje się samotny? Czy reagujemy na hejt? Czy umiemy odłożyć telefon i naprawdę być z drugim człowiekiem? Czy wojna jest dla nas tylko wiadomością z ekranu? Czy dajemy innym prawo do bycia sobą? I wreszcie – czy obojętność nie jest jednym z najgroźniejszych „duchów” naszych czasów?
Ważnym elementem naszej akcji była również „Ściana współczesnego patriotyzmu”. Chcieliśmy zastanowić się, czym jest patriotyzm dzisiaj i czy musi zawsze przybierać formę wielkich słów i wielkich czynów.
Patriotyzm może przecież oznaczać także odpowiedzialność za wspólnotę, troskę o innych, szacunek dla języka i kultury, uczciwość, zaangażowanie, pamięć o historii i codzienne dbanie o miejsce, w którym żyjemy.
W ten sposób romantyczne rozważania o ojczyźnie spotkały się z pytaniami współczesnych młodych ludzi.
Nasza szkolna przestrzeń na kilka dni stała się przestrzenią „Dziadów” – pełną pytań, tajemnic, postaci, duchów, przestróg i refleksji.
Chcieliśmy pokazać, że lektura nie musi pozostawać zamknięta między okładkami książki. Może pojawić się tam, gdzie najmniej się jej spodziewamy. Może zaskoczyć, zatrzymać, sprowokować do rozmowy.
Bo „Dziady” to nie tylko opowieść o przeszłości. To również pytania o człowieka – jego samotność, wybory, odpowiedzialność, wolność, miłość, ojczyznę i stosunek do drugiego człowieka.
I właśnie dlatego warto czytać Mickiewicza także dzisiaj.
Nie tylko po to, by poznać jego świat.
Także po to, by lepiej zrozumieć swój.